Raadsleden & Veiligheid

Partners

  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl
  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl

Controleren

De gemeenteraad controleert het veiligheidsbeleid. Ze controleren of het college het veiligheidsbeleid uitvoert binnen de door de gemeenteraad gestelde kaders. Verantwoording stelt raadsleden in staat het beleid, het optreden, de hoofdrolspelers en de betrokken organisaties de maat te nemen.

Deze controlerende taak kan resulteren in politieke steun of in politieke pogingen om het beleid of optreden bij te sturen. Raadsleden beoordelen ook het optreden van autoriteiten en professionals bij crises of andere kritieke gebeurtenissen. Bijvoorbeeld bij een seriematige brandstichter of een opvallende piek in het aantal lokale overvallen.


Instrumenten om invloed uit te oefenen


Binnen haar controlerende rol heeft de raad naast de voorjaarsnota, de begroting en het jaarverslag nog een aantal instrumenten om gedurende het jaar invloed uit te oefenen.

Vragenrecht: raadsleden kunnen volgens dit recht gedurende het hele jaar mondelinge of schriftelijke vragen stellen aan het college.

Agendering: naast het vragenrecht geeft de gemeentewet ook andere handvatten voor de controlerende taak van de raad, bijvoorbeeld het recht van agendering.

Lokale rekenkamer(functie): de raad kan een verzoek indienen bij de rekenkamer om een onderzoek uit te voeren naar een bepaald onderwerp.

Accountantsrapport: de accountant controleert de jaarrekening van de gemeente in opdracht van de raad. Hierbij kan de raad aan de accountant vragen om extra aandacht te besteden aan bepaalde zaken, zoals bijvoorbeeld het veiligheidsbeleid.

Verordeningen: de raad is als orgaan bevoegd om verordeningen vast te stellen.

Meer instrumenten

Zie voor meer informatie en instrumenten ook het document Instrumenten gemeenteraad van de gemeente Zwolle.


Legitimeren en (bij)sturen


Raadsleden dienen het handelen van de burgemeester en van uitvoerende instanties te controleren en op basis daarvan te steunen (legitimerende functie) of trachten bij te sturen. Het is belangrijk dat de burgemeester en professionals in heldere bewoordingen verantwoording afleggen over gevoerd beleid en over concreet handelen. Dit gebeurt mondeling in openbare gemeenteraadsvergaderingen, maar ook in geschreven stukken: van beleidsplan tot beantwoording van politieke vragen.

Politieke steun (legitimiteit) is belangrijk, zeker bij veiligheidskwesties. Dit heeft een principiële grondslag, want bij operationeel veiligheids- en politiebeleid wordt opgetreden tegen burgers en wordt hun privacy (mogelijk) geschonden. Het is daarom belangrijk dat de burgemeester, stadswachten of politiemensen weten of zij kunnen rekenen op politieke steun (of niet) voor hun beleid of optreden.


Verantwoording


Het college is belast met de uitvoering van het beleid en moet proberen de gestelde doelen ten aanzien van veiligheid te realiseren. De wijze waarop deze doelstellingen gerealiseerd worden, is aan het college. De verantwoording over het gevoerde beleid moet de raad een beeld geven van drie zaken:

  1. Wat hebben we bereikt?
  2. Wat hebben we hiervoor gedaan?
  3. Wat heeft dit ons gekost?

Er wordt verantwoording afgelegd aan de gemeenteraad over gevoerd beleid of over concreet optreden bij crises of bijzondere gebeurtenissen. Dit gebeurt in de vorm van jaarverslagen, voortgangsrapportages, evaluaties, effectmetingen, cijfers over de ontwikkeling van de criminaliteit en overlast of metingen van de subjectieve veiligheid. Met behulp van deze verantwoording moet de raad in staat zijn om haar controlerende taak uit te voeren.


Lokale betekenis


Een belangrijke maatstaf is de lokale betekenis. Wordt duidelijk gemaakt wat de lokale effecten zijn en wat de belangrijke organisaties - stadstoezicht en de politie – in het afgelopen jaar hebben gepresteerd en hebben betekend voor de gemeente? Wordt duidelijk of de ontwikkelingen in het veiligheidsbeleid en in de veiligheidssituatie gunstig of ongunstig zijn? Zijn de financiële kosten duidelijk gerapporteerd?


‘Visie op veiligheid’


Raadsleden kunnen zich beperken tot het bestuderen van beschikbare rapporten. Ze kunnen echter ook zelf sturen op de inhoud van stukken. Bijvoorbeeld door te vragen naar een financiële paragraaf. Of door te vragen om een ‘visie op veiligheid’ die uitlegt wat de redenering is achter targets, zoals de reductie van geweld met 10 procent.

Politici kunnen een stap verder gaan door te vragen om specifieke rapportages of door aan te dringen op onderzoek. Dit laatste zou bijvoorbeeld ter hand genomen kunnen worden door de Rekenkamercommissie.

Tips en aandachtspunten

  • Zorg dat op een herkenbare en toegankelijke manier wordt geschreven over de lokale veiligheidsproblemen, over geboekte vooruitgang en over lokaal beleid. Accepteer geen vage termen of landelijke projecten die zonder verdere uitleg lokaal worden ‘uitgerold’. Wees alert op de lokale betekenis.
  • Zorg dat bovenlokale organisaties als politie niet alleen rapporteren op het niveau van districten of regio’s, maar ook (of vooral) op het niveau van gemeenten of wijken.
  • Beoordeel of in schriftelijke bronnen goed en volledig verantwoording wordt afgelegd. Gaat bij criminaliteit en overlast aandacht uit naar daders/dadergroepen, belangrijke verklaringen en de organisatie van de aanpak. Benut hiervoor het instrument van de veiligheidsanalyse. Ga tevens na of de financiële kosten inzichtelijk gemaakt en worden en of stellingen en conclusies toegelicht en onderbouwd zijn?
  • Vraag bij twijfel om nadere verantwoording. Probeer dit uit de partijpolitiek te tillen: elke fractie is gebaat bij een goede uitleg, los van de precieze steun per fractie voor een project. Bij veiligheid is goede verantwoording principieel, omdat er kan worden optreden tegen burgers (bijvoorbeeld bij preventief fouilleren, huisverboden of door stadstoezicht).
  • Beoordeel wanneer het verstandig is als de gemeenteraad onderzoek laat doen. Zorg bij hoge politieke prioriteit voor betrokkenheid van raadsleden: bijvoorbeeld door onderzoeksvragen te formuleren, via een motie of door raadsleden in een begeleidingscommissie te plaatsen.
  • Beoordeel onderzoeken kritisch. Worden effecten voldoende bewezen? Getuigt het onderzoek van lokale kennis? Begrijpen de onderzoekers dat veiligheid niet altijd valt te vangen in cijfers of metingen. Is er voldoende aandacht voor de subjectieve veiligheid (de ‘belevingscomponent’)?
  • Beoordeel het beleid, project of beleidsvoornemen niet alleen zelf als raadslid. Raadpleeg experts of nodig hen uit, bijvoorbeeld voor een thematische (commissie)vergadering.
  • Is de verantwoording niet overtuigend? Reageer dan niet alleen inhoudelijk, maar ook procedureel, bijvoorbeeld door afspraken te maken over de vorm of planning (deadlines) van de verantwoording.
  • Het is een ongeschreven politieke regel dat de burgemeester op het veiligheidsdossier streeft naar de steun van zoveel mogelijk raadsfracties en fractievoorzitters. Dit betekent dat raadsleden met ‘een goed verhaal’ – ook als ze in de oppositie zitten – meer kans hebben om invloed uit te oefenen dan op het doorsnee dossier.

raadsleden-en-veiligheid/politieke-kaders-stellen(333,31)
raadsleden-en-veiligheid/politieke-controle(288,144)
raadsleden-en-veiligheid/volksvertegenwoordiging(485,19)
raadsleden-en-veiligheid/specifieke-politieke-functies(770,31)
raadsleden-en-veiligheid/veilige-publieke-taak(705,161)
raadsleden-en-veiligheid/bevoegdheden-burgemeester(461,188)