Raadsleden & Veiligheid

Partners

  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl

Huiselijk geweld

Huiselijk geweld is fysiek, psychisch of seksueel geweld gepleegd door iemand uit de privésfeer van het slachtoffer. Er wordt ook wel gesproken van geweld in de privésfeer of van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Vormen van huiselijk geweld zijn: (ex)partnergeweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling, genitale verminking, eergerelateerd geweld en huwelijksdwang.

Huiselijk geweld is een veel voorkomende vorm van geweld in Nederland met jaarlijks tientallen dodelijke slachtoffers. Het komt in elke gemeente voor, maar het kan lang verborgen blijven (achter de voordeur). Een effectieve aanpak vereist nauwe samenwerking tussen gemeenten, burgers, hulpverlening, politie en justitie.

Rol raadslid

Omdat de gemeente een centrale rol heeft in de preventie en aanpak van huiselijk geweld, hebben raadsleden ook een aantal belangrijke taken:

  • Meedenken over wat de gemeente aan voorlichting en preventie kan doen.
  • Monitoren of de gemeente effectief bezig is huiselijk geweld te bestrijden.
  • Beoordelen of daadwerkelijk sprake is van een integrale gemeentelijke aanpak waarbij de veiligheidsketen goed samenwerkt met de hulpverleningsketen.
  • Meedenken over hoe burgers een (grotere) rol kunnen spelen in preventie en vroege signalering van huiselijk geweld. En hoe ex-slachtoffers en ex-plegers een rol kunnen spelen in de strijd tegen huiselijk geweld.
  • Kritisch volgen hoe de gemeenten inspeelt op de integratie van de aanpak van huiselijk geweld in de Wmo.

Praktijkvoorbeeld

De wetten en regels

De ministeries van Veiligheid & Justitie, Binnenlandse Zaken en Volksgezondheid, Welzijn & Sport, Onderwijs/Emancipatie ontwikkelen gezamenlijk het nationale huiselijk geweldbeleid. De uitvoering ervan is bij de gemeente gelegd. De politie heeft het nationale beleid vertaald in specifiek huiselijk geweldbeleid, met regels over ingrijpen, aanhouding, aangiften afhandelen, het opleggen van het tijdelijk huisverbod et cetera.

Om huiselijk geweld in de kiem te smoren is de Wet tijdelijk huisverbod aangenomen. Dit maakt het mogelijk om plegers een tijdje hun huis uit te zetten ter afkoeling en om hulpverlening in te schakelen.
Voor ernstig huiselijk geweld (mishandeling, aanranding en verkrachting, stalking, huwelijksdwang) geldt het Wetboek van Strafrecht. Voor de hulpverlening aan slachtoffers, kinderen als getuige van partnergeweld en plegers zijn de Wmo en de Zorgverzekeringswet het meest relevant.

Ketenpartners

De gemeente: heeft de regierol bij de aanpak van huiselijk geweld. Dit houdt in dat zij de ketenaanpak coördineert, faciliteert en monitort. Ook het verbeteren en verbreden van de ketenaanpak is een belangrijke taak van de gemeente. Daarbij kunnen, naast professionals, ook ex-slachtoffers en ex-plegers en hun netwerk (familie, buren, wijk, vertrouwenspersonen) ingezet worden.

De burgemeester kan plegers van huiselijk geweld een huisverbod opleggen en kan dit verbod verlengen tot maximaal vier weken. Het is een op zichzelf staande bevoegdheid. De burgemeester beoordeelt de gevaarzetting aan de hand van het Risicotaxatie instrument Huiselijk Geweld (RiHG). De burgemeester kan de bevoegdheid tot het opleggen van een tijdelijk huisverbod ook (deels) mandateren aan een hulpofficier van justitie. Het intrekken of verlengen van het verbod mag niet gemandateerd worden.

De politie: heeft in het kader van de aanpak van huiselijk geweld een taak bij het signaleren, registreren en het behandelen van aangiften van (dreigend) huiselijk geweld, het opleggen van een tijdelijk huisverbod, het zo nodig opsporen en aanhouden van de pleger van huiselijk geweld. Ook eerste opvang (luisteren, informatie geven) van slachtoffers hoort tot de taken van de politie. Wijkagenten hebben een taak in het vroeg signaleren van huiselijk geweld.

Het Openbaar Ministerie: heeft de regie bij de opsporing en vervolging van strafbaar huiselijk geweld. Er bestaat sinds 2010 een (vernieuwde) Aanwijzing Huiselijk geweld en eergerelateerd geweld, die regels stelt ten aanzien van de opsporing en vervolging van huiselijk geweld en eergerelateerd geweld. Ook is er een specifieke Aanwijzing Opsporing en vervolging inzake kindermishandeling, met inbegrip van vrouwelijke genitale verminking.

Veiligheidshuizen: spelen een belangrijke rol bij de dadergerichte aanpak van huiselijk geweld.

Good practices

De 36 zogenoemde centrumgemeenten voeren al jarenlang een huiselijk geweldbeleid. Daar is veel kennis en ervaring voorhanden, waar niet-centrumgemeenten van kunnen profiteren. Raadsleden die hun middelgrote of kleine gemeente willen stimuleren tot het ontwikkelen van een eigen huiselijk geweldbeleid, kunnen te rade gaan bij collega-raadsleden uit een centrumgemeente.

Verschillende gemeenten stimuleren en ondersteunen goede burgerinitiatieven op het gebied van huiselijk geweld. Arnhem-Malburgen en Amsterdam West ondersteunen bijvoorbeeld al jaren de inzet van vertrouwenspersonen in de wijk. Slachtoffers van huiselijk geweld kunnen bij hen terecht voor een luisterend oor en advies.

Verschillende gemeenten, waaronder Utrecht, faciliteren mentale en fysieke weerbaarheidstrainingen voor leerlingen op scholen. Weerbare kinderen zullen eerder aan de bel trekken als ze slachtoffer dreigen te worden van huiselijk geweld, seksueel geweld of pesten.

Meer informatie

Zie voor diverse beleidsstukken de website www.overheid.nl onder ‘huiselijk geweld’.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Cookiemelding

akkoordDeze website maakt gebruik van cookies.
Klik hier voor meer informatie.