Raadsleden & Veiligheid

Partners

  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl
  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.griffiers.nl
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/venj
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.raadslid.nu/
  • http://www.vng.nl
  • http://www.vng.nl

Politiewet 2012

Nederland kent sinds 1 januari 2013 nationale politie: één landelijk politiekorps dat opereert onder verantwoordelijkheid van de minister van Veiligheid en Justitie. Het landelijke politiekorps start met een landelijke eenheid en tien regionale eenheden. De regionale eenheden tellen drie tot zeven districten en in totaal 168 ‘robuuste basisteams’.

Lokale Besturing Politie

In het parlementaire debat is aangedrongen op mogelijkheden om lokale inbedding van de nationale politie te realiseren. Het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft het zogenoemde Actieprogramma Lokale Besturing Politie in het leven geroepen, om toe te zien op het ‘lokale gezicht’ van de politie. Het programma schreef hiertoe het rapport Gezamenlijke veiligheidszorg. Volop lokale kans in nieuw politiebestel. In dit rapport wordt ook de rol van raadsleden toegelicht.

De nieuwe Politiewet brengt een aantal essentiële veranderingen met zich mee, ook voor burgemeesters en raadsleden.

Aangrijpingspunten voor lokale sturing

  • De gezagsverhoudingen blijven zoals ze waren. Artikel 11 Politiewet 2012 bevestigt dat het gezag bij handhaving van de openbare orde en bij de hulpverleningstaak van de politie in handen ligt van de burgemeester.
  • De burgemeester legt verantwoording af aan de gemeenteraad over het functioneren van de (lokale) politie.
  • Volgens artikel 38b, lid 1 Politiewet 2012 stelt de gemeenteraad ten minste eenmaal in de vier jaar de veiligheidsdoelen vast die de gemeente nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. Voordat het beleidsplan van de regionale eenheid wordt vastgesteld, dienen gemeenteraden bovendien door de burgemeester te worden gehoord over een ontwerpversie van dit regionaal beleidsplan.
  • Artikel 13 lid 1 Politiewet 2012 formaliseert het driehoeksoverleg en lid 3 stelt dat dit overleg op verzoek van de burgemeester op gemeentelijk niveau plaatsvindt. Dit is een garantiestelling: een burgemeester kan gemeentelijk driehoeksoverleg afdwingen. Artikel 13, lid 4 bepaalt dat in het driehoeksoverleg afspraken worden gemaakt over de lokale prioriteiten en criminaliteitsbestrijding.
  • In artikel 20, lid 1 Politiewet 2012 staat dat de regioburgemeester - voordat hij aan de minister vertelt wat, met betrekking tot het landelijke beleidsplan, de bestuurlijke zienswijze is - overleg voert met de burgemeesters op het grondgebied van een eenheid. Zo kan hij lokale omstandigheden onder de aandacht brengen van de minister van Veiligheid en Justitie: “Alvorens een regioburgemeester de gezamenlijke zienswijze van de burgemeesters van de gemeenten in het gebied waarin de regionale eenheid de politietaak uitvoert geeft, hoort hij deze burgemeesters over de doelen die de gemeenten op het terrein van de veiligheid nastreven”.
  • De minister van Veiligheid en Justitie stelt jaarlijks een beheersplan en een jaarverslag op voor de politie (artikel 37, lid 1 Politiewet 2012). Het beheersplan bevat onder meer de indeling van de regionale eenheden in districten en basisteams. Over de indeling van de regionale eenheden en de omvang van de onderdelen ervan, worden de burgemeesters gehoord door de korpschef.
  • Artikel 38a, lid 1 stelt dat er ten minste één wijkagent werkzaam is per 5.000 inwoners. Dit is één van de wettelijke bepalingen waarop is aangedrongen door het parlement, omwille van de lokale verankering van de politie.

Tips en aandachtspunten

  • Vaak bestaat er bij kleinere gemeenten een driehoeksoverleg met meerdere burgemeesters.
  • De driehoek dient afspraken te maken over lokale (politie)prioriteiten en over criminaliteitsbestrijding. De gemeenteraad stelt ook ten minste eenmaal in de vier jaar de doelen vast die de gemeente op het terrein van de veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. Wees politiek alert op deze punten. Het gaat hier niet om een losse doorvertaling van het gemeentelijke veiligheidsplan naar enkele prioriteiten. Het gaat om de vraag hoe op hoofdlijnen gestalte wordt gegeven aan het functioneren van de politie in uw gemeente.
  • Bedenk of u wenst dat uw burgemeester – al is het maar eenmaal per jaar – gebruik maakt van de optie om een eigen gemeentelijk driehoeksoverleg te voeren. Dit zou tijdelijk de volle gezamenlijke aandacht van politiechef en officier van justitie vestigen op uw gemeente.
  • Zorg dat de lokale prioriteiten voor het politiewerk in de gemeente kort na de gemeenteraadsverkiezingen op orde zijn. Er ontstaat een politiële beleidsplancyclus van vier jaar. Er zijn tussentijdse aanpassingen mogelijk, maar mis niet uw kans op invloed bij vaststelling van het vierjaarlijkse Integraal Veiligheidsplan.
  • Bereid uw bijdrage voor de vierjaarlijkse het vierjaarlijkse Regionaal Beleidsplan niet alleen voor in de hectische politieke periode na de gemeenteraadsvergadering. Zorg dat u hier door de jaren heen naartoe werkt: met werkbezoeken en bijvoorbeeld door onderzoek te laten doen naar vormen van criminaliteit en overlast in uw gemeente.
  • In het driehoeksoverleg worden afspraken gemaakt over de lokale prioriteiten en criminaliteitsbestrijding. Zorg dat deze prioriteiten en afspraken op papier worden gezet en dat een concepttekst daarvan in uw gemeenteraad wordt besproken.
  • Benut de uitkomsten van de monitors en analyses van de lokale criminaliteit en overlast, bij de politieke debatten over de prioriteiten van de politie in uw gemeente. Zijn er vormen van georganiseerde misdaad die volgens u aangepakt moeten worden? Agendeer dit bij de burgemeester en langs deze weg ook bij het driehoeksoverleg.
  • Organiseer samen met de lokale politie één of enkele thematische raadsvergaderingen per jaar. Dit vereist goede voorbereiding en heeft alleen nut als er over concrete zaken wordt gesproken, mogelijk (mede) op basis van uitgevoerde criminologische analyses.
  • Zorg dat alle openbare stukken van relevante vormen van politieoverleg – via de griffie – naar u toe worden gestuurd.

Meer informatie

wet-en-regelgeving/de-gemeentewet(282,109)
wet-en-regelgeving/bevoegdheden-burgemeester(481,186)
wet-en-regelgeving/politiewet-2012(470,24)
wet-en-regelgeving/wet-op-de-veiligheidsregio-s-2010(742,50)